Towards a water-wise world Jaarverslag 2014

Bioassays testen en vergelijken  

GWRC: brede blik op hormoonverstorende stoffen

5 mei 2014Netwerken Onderzoek

De Global Water Research Coalition (GWRC) is een wereldwijd netwerk van onderzoeksinstituten in de watersector die gezamenlijk projecten uitvoeren. Binnen de GWRC werkt KWR-onderzoeker Merijn Schriks aan een internationaal onderzoek naar endocrine disrupting compounds (EDC) oftewel hormoonverstorende stoffen.

Sinds 2007 doet de GWRC onderzoek naar oestrogene stoffen. Die kunnen inwerken op geslachtshormonen bij vissen, waardoor vervrouwelijking van vispopulaties optreedt. “Het is te simpel om te stellen dat de vispopulaties uitsterven omdat de mannetjes verdwijnen,” benadrukt Schriks. “Want populaties kunnen zich ook weer herstellen, dat is gezien in ander onderzoek. Maar de aanwezigheid van geslachtshormonen in het water is natuurlijk een ongewenste situatie. Ze horen daar niet.” De EDC II-Toolbox wordt ontworpen met als doel hormoonverstorende stoffen beter te kunnen meten en monitoren.
“Gevoeliger en breder meten is belangrijk, want er is een kennishiaat over welke chemische stoffen met een hormoonverstorende werking in het water zitten en hoe ze de omgeving beïnvloeden.”

Extractie van biologisch actieve stoffen met Solid Phase Extractie (SPE). Met SPE kunnen opgeloste stoffen op basis van fysische en chemische eigenschappen van elkaar gescheiden worden.

Extractie van biologisch actieve stoffen met Solid Phase Extractie (SPE). Met SPE kunnen opgeloste stoffen op basis van fysische en chemische eigenschappen van elkaar gescheiden worden.

Bioassays testen

Binnen de EDC II-Toolbox wordt gebruik gemaakt van bioassays, levend celmateriaal dat reageert op stoffen. Schriks: “Bioassays zijn biologische meetsystemen die een waardevolle aanvulling vormen op het bestaande arsenaal analytisch-chemische technieken. Je kijkt met bioassays niet gericht naar specifieke stofjes, maar naar wat het water in totaal doet met een organisme, zoals een watervlo, of cellen.” Uit onderzoek, onder meer binnen het Europese project DEMEAU, is al gebleken dat bioassays tot totaal andere conclusies kunnen leiden dan wanneer de standaard analytisch-chemische meting wordt ingezet. “Voor de EDC-Toolbox testen we verschillende soorten bioassays naast elkaar om te achterhalen welke het gevoeligst is,” vertelt Schriks. Daarnaast dienen de verschillende bioassays een verschillend doel. “Wil je iets kunnen zeggen over de kwaliteit van water voor ecosystemen, dan zijn watervlooien geschikt. Als je ook iets wilt zeggen over humane gezondheid, kun je systemen inzetten die gebruik maken van dierlijke of zelfs humane cellen.”

“We willen weten welke chemische stoffen met een hormoonverstorende werking in het water zitten en hoe ze de omgeving beïnvloeden”

Gefaseerde aanpak

Binnen het GWRC-project kijken Schriks en zijn collega’s specifiek naar de aanwezigheid van chemische stoffen die de werking van het schildklierhormoon verstoren. In 2014 wordt een uitgebreide meta-analyse uitgevoerd voor de bruikbaarheid van bioassays voor androgene en progestagene activiteit. Vervolgens testen de onderzoekers 10 referentiestoffen: stoffen die op het hormoon lijken. In fase 2 worden veldmonsters getest om te achterhalen welke bioassays het best ingezet kunnen worden voor het monitoren van het hormoon, omdat ze het gevoeligst reageren. Tot slot maakt Schriks een werkplan om laboratoria van Australië tot aan Noord-Amerika te instrueren over het gebruik van de bioassays. Andere partners in het project zijn WaterRA en WSAA (Australië), TZW (Duitsland) en VERI/VEOLIA (Frankrijk).

© 2017 KWR Watercycle Research Institute

Tags
Bekijk alle tags
Onderzoeksprogramma
Contact
Zie ook
03 december 2014 Brede screening beschermt drinkwaterkwaliteit Stap 1 27 mei 2014 Groeiende belangstelling voor drugsonderzoek
Iets heel anders
03 oktober 2014 Vitens zet Freshkeeper in tegen verzilting 15 september 2014 “Water en energie grijpen steeds meer in elkaar”

open