Towards a water-wise world Jaarverslag 2014

Bekende en onbekende verontreinigingen opsporen 

Brede screening beschermt drinkwaterkwaliteit

3 december 2014BTO

Waterbedrijven, waterlaboratoria, vertegenwoordigers van de overheid en KWR komen in 2014 bij elkaar om de resultaten te bespreken van het onderzoek naar de zogenoemde brede screening van de chemische waterkwaliteit. Brede screening is een nieuwe technologie, ontwikkeld door Vitens en KWR. Een combinatie van vloeistofchromatografie, hoge resolutie massaspectrometrie en software om grote hoeveelheden meetgegevens te interpreteren, wordt gebruikt om een breed pallet chemische stoffen in lage concentraties in water aan te tonen. Brede screening helpt waterbedrijven bij het monitoren van de waterkwaliteit en tijdig reageren op veranderingen.

Vanaf de jaren 70 van de vorige eeuw kwamen steeds meer stoffen aan het licht in de bronnen voor het drinkwater, zoals bestrijdingsmiddelen, PAKS, benzeen en hormoonverstoorders. In het Drinkwaterbesluit zijn daarom regels opgenomen voor periodieke monitoring en controle op de aanwezigheid van deze zogenaamde doelstoffen. KWR-onderzoeker Stefan Kools: “Van sommige andere stoffen die in de industrie, de landbouw of thuis worden gebruikt, kun je vermoeden dat ze in water doordringen. Er komen vast ook stoffen die we niet kennen in oppervlakte- en grondwater voor; dagelijks komen er tientallen nieuwe stoffen op de markt en mogelijk in het milieu. Omdat waterbedrijven willen kunnen ingrijpen voordat problemen met de drinkwaterkwaliteit ontstaan, hebben we samen met onder meer Vitens en WLN de afgelopen jaren gewerkt aan mogelijkheden voor een brede screening van de chemische waterkwaliteit, waarbij we alle aanwezige stoffen registreren.” Bendert de Graaf van Vitens: “Door te reageren op wijzigingen in het totaalplaatje van de chemische samenstelling, kun je verontreinigingen met bekende én onbekende stoffen op het spoor komen. Je kunt dan uitzoeken wat er veranderd is in de chemische samenstelling, waar die verandering vandaan komt en hoe erg dat is voor de waterkwaliteit.”

Dankzij vloeistofchromatografie en hoge resolutie massaspectrometrie is het mogelijk veel meer informatie uit watermonsters te halen

Vloeistofchromatografie in combinatie met hoge resolutie massaspectrometrie

Dankzij nieuwe ontwikkelingen in vloeistofchromatografie en hoge resolutie massaspectrometrie is het nu mogelijk veel meer informatie uit watermonsters te halen. KWR gebruikt deze technieken al bijna 10 jaar en optimaliseert ze voor gebruik met watermonsters met zeer lage concentraties uiteenlopende stoffen. Inmiddels zijn de technieken zo ver gevorderd dat Vitens en laboratorium WLN brede screening willen toepassen op kwetsbare winningen: meestal grondwaterwinningen met bodemverontreinigingen in de omtrek. Vitens heeft daarvoor ook hoogwaardige massaspectrometers aangeschaft. Bendert de Graaf: “Wij bewaken de waterkwaliteit van kwetsbare winningen met monitorputten om die winningen heen. Als daar de chemische waterkwaliteit gaat veranderen, kunnen we kijken wat er aan de hand is, voordat die verandering optreedt in de verderop gelegen winput.”

Retrospectief onderzoek

Brede screening biedt nog een belangrijk voordeel: je kunt ermee in het verleden kijken. Inmiddels zijn er enorme databanken opgebouwd met meetgegevens van watermonsters uit de afgelopen jaren. Deze meetgegevens zijn voor een deel ruwe data: van lang niet alle ‘pieken’ in de massaspectra is bepaald bij welke stoffen ze precies horen. Daarvoor zijn er simpelweg te veel gegevens. Wanneer er nu een probleemstof opduikt, kan wel gericht gezocht worden naar de aanwezigheid van die stof in eerdere monsters. Bendert de Graaf: “Goede software om routinematig met zulke grote hoeveelheden data om te gaan, is wel vereist voor toepassing in de praktijk.”

Afsluitende workshop

Dit onderzoek wordt op 3 december 2014 afgesloten met een workshop waarbij naast projectpartners Vitens en WLN ook andere belanghebbenden vertegenwoordigd zijn: waterlaboratoria (HWL, Aqualab-Zuid), het Instituut voor Milieuvraagstukken, Rijkswaterstaat, de Vereniging van Rivierwaterbedrijven (RIWA) en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Zij bespreken hun ervaringen en resultaten met de analysetechniek, kwaliteitsborging, het gebruik van software om de grote hoeveelheden data te analyseren, dataopslag en de internationale ontwikkelingen. Samen kijken ze ook naar de toekomst, waarin brede screening wel eens de wettelijk verankerde methode zou kunnen worden, waarmee waterbedrijven kunnen voldoen aan de wettelijke verplichting uit het Drinkwaterbesluit.

De chemische waterkwaliteit wordt geanalyseerd met brede screening.

De chemische waterkwaliteit wordt geanalyseerd met brede screening.

© 2017 KWR Watercycle Research Institute

Tags
Bekijk alle tags
Onderzoeksprogramma
Contact
Zie ook
Stap 1 27 mei 2014 Groeiende belangstelling voor drugsonderzoek Extractie van biologisch actieve stoffen met Solid Phase Extractie (SPE). Met SPE kunnen opgeloste stoffen op basis van fysische en chemische eigenschappen van elkaar gescheiden worden. 05 mei 2014 GWRC: brede blik op hormoonverstorende stoffen
Iets heel anders
05 december 2014 Het nieuwe gebouw werkt 19 maart 2014 Nieuwe impuls aan samenwerking met industrie

open